‘Ontmoeten is belangrijk geworden in de bibliotheek’

John Beckers (63) kreeg zo’n veertig jaar geleden een werkervaringsplaats in de bibliotheek in Vaals. Daarop volgde een dienstverband. Hij was administratief medewerker, baliemedewerker en informatiebemiddelaar. Sinds enige tijd is hij locatieverantwoordelijke. John zag collega’s komen en gaan en de organisatie en rol van de bibliotheek veranderen. Al die jaren hielden zijn liefde en inzet voor de bieb stand. ‘De tijd is voorbijgevlogen’, zegt hij.

Toen John begon vielen de Limburgse bibliotheken onder de Provinciale bibliotheekcentrale Roermond. Van daaruit werd alles bestuurd, geregeld en verzorgd. Van (financiële) administratie tot inkoop en activiteiten. Dat veranderde in 2001 toen gemeenten verantwoordelijk werden voor de bibliotheken. Gemeenten hebben de plicht om een bibliotheekvoorziening te hebben. De Stichting Heuvellandbibliotheken werd in het leven geroepen (2006). Daaronder vielen de bibliotheken van Vaals, Valkenburg, Berg en Terblijt en Eijsden-Margraten. ‘De bibliotheken waren voortaan afhankelijk van de gemeenten en moesten met een beperkt budget zelf alles organiseren en regelen’, vertelt John. ‘De heuvellandgemeenten bepaalden stuk voor stuk zelf hoeveel geld ze aan hun bibliotheek wilden uitgeven. Bibliotheek Valkenburg ontving bijvoorbeeld meer geld dan Vaals en had daardoor meer mogelijkheden.’

Nieuwe arbeidsovereenkomst

In de nieuwe organisatie kregen medewerkers een nieuwe arbeidsovereenkomst en werden personeelsuren anders verdeeld. John: ‘Naast twee dagen in Vaals ging ik nog twee dagen in Valkenburg werken. Ik vond het wel leuk en zag daardoor de verschillen tussen de twee bibliotheken. Valkenburg was groter en drukker. In de kleinere bibliotheek van Vaals kende ik veel klanten én hun boekenkeuze. Dan legde ik bepaalde boeken alvast voor ze opzij. Ik voelde me echt verbonden met de bibliotheekbezoekers. Dat verminderde met de komst van de automatisering.’

Vrijwilligers

Vaals telde in de oude organisatie vier tot vijf betaalde krachten. Ondertussen is John de enige betaalde kracht. Zo’n twintig vrijwilligers houden de bibliotheek draaiende. ‘Door bezuinigingen vielen collega’s weg. Ik bleef als locatieverantwoordelijke over en maak de maandelijkse planning, houdt de financiën bij, doe kleine inkopen en regelwerk, regel afspraken met de scholen, organiseer lezersactiviteiten en ben ict-tussenpersoon. Daarnaast geef ik leiding aan de vrijwilligers. Dat heb ik echt moeten leren, evenals de controle loslaten. Ik ben blij met de vrijwilligers en vind het tegelijkertijd een uitdaging om ze op één lijn te krijgen. Iedere dag is er een andere groep.’

Automatisering

Waar bibliotheekuitleen voorheen “handwerk” was, bracht automatisering eind jaren 80 van de vorige eeuw veel veranderingen en mogelijkheden met zich mee. ‘In het begin was ik wat huiverig, maar dat veranderde snel. Nu weet ik niet meer beter. Er zijn zelfs computers voor bezoekers om te leren omgaan met internet. Dankzij de automatisering kunnen mensen met hun bibliotheekabonnement van huis uit in het hele land boeken reserveren en die hier afhalen. Vanuit het verdeelcentrum in Sittard komen hier wekelijks 5 á 6 kisten aan. Daardoor staan er hier wel minder boeken in de rekken.’

Ontmoetingsplek

De bibliotheek is tegenwoordig meer dan alleen boekenuitleenbedrijf. Het is steeds meer een ontmoetingsplek. Er gebeurt veel. Denk aan voorlezen, taalcafé, computercursussen, spreekuur voor telefoongebruik, IDO-spreekuur, vergaderen, leesclubbijeenkomsten, activiteiten tijdens de Kinderboekenweek et cetera. De impact van de bibliotheek is veranderd. Ontmoeten is belangrijk geworden. Ouderen komen hier voor de gezelligheid, migranten om te oefenen met taal en rekenen. Dat kan zelfs online via onze website. Ik vind dat goede ontwikkelingen. Als mensen hier alleen voor de boeken zouden komen, dan zou het hier heel stil zijn. Ze snuffelen minder in de rekken en gaan niet meer met stapels boeken de deur uit.’