Moskou

In deze intrigerende stad, het centrum van de macht in een gigantisch imperium heeft de bezoeker beslist te weinig tijd om alles te zien en onderzoeken wat hem/haar boeiend lijkt. Paleizen, kerken, musea, een imponerende metro, een spannend nachtleven verdringen zich om aandacht. Het moderne Rusland mengt zich met het oude Rusland en de Sovjet Unie tot een vaak verwarrend geheel.
Wat is dan mooier dan als liefhebber van Russische literatuur te ervaren dat juist schrijvers en dichters achtergrond en inzicht bieden. En wat een geluk dat veel van de groten onder hen in Moskou werden geboren, er woonden of stierven. En ook een geluk dat Russen graag hun schrijvers in ere houden! Of ze nu geboren werden in de 19e of 20e eeuw, nog altijd wordt hun werk herdrukt (en niet alleen in Rusland) en zijn er musea aan hen gewijd.
Wie op een snelle manier een indruk wil krijgen van het literaire gehalte van de stad kan kiezen voor een literaire wandeling onder leiding van een gids, of zelf op zoek gaan, aan de hand van gelezen romans of d.m.v. een bezoek aan een of meer van de vele schrijversmusea.

Correspondenten als gids

Een andere ingang bieden Nederlandse correspondenten die zich blijven verbazen over deze wonderbaarlijke stad, en hun ervaringen delen met hun lezers. Zo schreef Peter d'Hamecourt in Moskou is een gekkenhuis over de periode rond 1990 (overgang van het communisme naar het kapitalistische tijdperk), de uitwassen, de ongekende bouwdrift, de snel groeiende rijkdom van enkelen , maar hij vertelt ook boeiende historische verhalen over het oude Rusland en de Sovjet Unie.
Michel Krielaars reist in Het brilletje van Tsjechov zijn grote held Anton Tsjechov achterna en geeft de lezer verbluffende inzichten in de aard van diens land en landgenoten. Soms lijkt het of er niets veranderd is. Ook Anton Tsjechovs (1860 - 1904) tijd in Moskou (hij woonde er vanaf 1879 een aantal jaren) wordt door Krielaars uitvoerig beschreven, al wandelend door de buurten waar hij veel tijd heeft doorgebracht.

Musea

Naast lezen, is er nog een andere, virtuele manier om door de Russische literaire musea te dwalen. Als u inlogt bij Google Arts and Culture bent u een muisklik verwijderd van de woningen van Alexander Herzen, Poesjkin, Paustovski, Majakovski, Boelgakov, of Gogol (foto links). Ook als deze buiten Moskou liggen.

In de gewone werkelijkheid kunt u als literair geïnteresseerde Moskouganger natuurlijk ook gewoon starten met een bezoek aan het State Literature Museum, voor een eerste indruk van het rijke Russische literaire leven.
Het museum bevat een overweldigende hoeveelheid items over de geschiedenis van de Russische literatuur, tot ver in het verleden: handgeschreven en gedrukte boeken, bijzondere edities en gesigneerde boeken, persoonlijke archieven en collecties van figuren uit de Russische literatuur en cultuur, archieven, foto's, affiches, posters, stemmen en video-opnames van schrijvers etc. Vooral voor degenen die het Russisch machtig zijn een goudmijn. Wie het wat bescheidener wil aanpakken gaat naar een van de vele aan afzonderlijke schrijvers gewijde musea.

Aan Aleksandr Poesjkin (1799-1837) zijn in Moskou zelfs twee musea gewijd: het State Alexander Pushkin Museum (adres: 12-2, Ulitsa Prechistenka, foto rechts) en een kleiner museum in het door hem ooit bewoonde appartement aan de Arbat (adres: 53, Stary Arbat). De website van deze twee musea biedt geen informatie in een andere taal dan het Russisch, maar men beschikt er wel over audio-informatie en enig foldermateriaal in het Engels. Ter voorbereiding op uw bezoek kunt u de website van de stad raadplegen. Deze biedt wel wat toegankelijke informatie.
Let op: verwarring ligt op de loer met het State Pushkin Museum of visual Art. Poesjkin is hier slechts de naamgever voor een museum voor beeldende kunst!

Ook Fjodor Dostojewski (1821-1861) wordt geëerd met een eigen plek, maar als je niet weet dat er een museum is loop je er zo voorbij. Het Dostojewski Memorial Museum is gevestigd in het huis waar hij zijn jeugd doorbracht. Het verkeert nog min of meer in originele staat, evenals de inrichting. Ook zijn er regelmatig tijdelijke exposities. Zie ook hiervoor de website van de stad.

Michail Boelgakov

(1891 in Kiev geboren, gestorven in Moskou in 1940) wordt ook al herdacht met twee musea. Beide zijn gesitueerd in het appartementengebouw aan Bolsjaja Sadovaja Ulitsa nr. 10, waar Boelgakov zelf heeft geleefd en waar belangrijke scènes uit zijn roman De Meester en Margarita zijn gesitueerd.
Het Boelgakov-huis is gevestigd op de begane grond van het gebouw. Het werd opgericht als een privé-initiatief in 2004. Het andere museum, het Mikhail Bulgakov Museum, zit in hetzelfde gebouw, in appartement nummer 50 op de vierde verdieping. Dit tweede museum is een overheidsinitiatief, en werd opgericht in 2007. Beide musea proberen de herinnering aan Boelgakov levend te houden, door het tonen van persoonlijke bezittingen en foto's van de auteur, en het organiseren van tentoonstellingen en literaire evenementen.
In de speciale, aan De meester en Margarita gewijde website is meer achtergrondinformatie te vinden over de rol die de appartementen gespeeld hebben in deze roman, maar ook in Boelgakovs persoonlijk leven.
Liefhebbers van Boelgakov kunnen ook inschrijven op een speciale Boelgakov-excursie.

Lev Tolstoj

(1828 - 1910), schrijver van monumentale romans als Oorlog en Vrede en Anna Karenina, is weliswaar niet in Moskou geboren, noch gestorven, maar hij bracht er vele winters door. Zijn voormalige huis aldaar is in 1921 door Lenin tot museum verklaard. Het is wonderbaarlijk genoeg bewaard gebleven in een staat die nauwelijks verschilt van de tijd waarin Tolstoj en zijn gezin er woonden in de winters van 1882 tot 1901.
Dit Tolstoy House Museum maakt onderdeel uit van het officiële Leo Tolstoy State Museum, dat bestaat uit een drietal locaties. Het museum heeft een eigen website, maar uitsluitend in Russisch. Een Engelstalige versie is in de maak.

Konstantin Paustovski

(Moskou, 31 mei 1892 - 14 juli 1968) kan ook worden gerekend tot de grote namen uit de Russische literatuur. Hij werd geboren en stierf in Moskou, maar in zijn verhalen en memoires bestrijkt hij het hele immense Rusland en een groot deel van zijn geschiedenis.
Het Paustovski museum is gevestigd in het Moskouse huis van de schrijver. Voor meer (uitsluitend Russischtalige) informatie kunt u terecht op de website van het Paustovski huis.
De stadswebsite biedt wat toegankelijker info over dit Moscow Literary Museum Centre of K.G. Paustovsky, terwijl Google Arts and Culture de bezoeker bovendien voorziet van bijzondere foto's en andere achtergrondinformatie.

Aan Vladimir Majakovski, geboren in 1893 in Bagdadi op het platteland van Georgië en gestorven in Moskou in 1930) is het prachtige Majakovskimuseum (adres: 3/6, Lubyansky Passage) gewijd. Het museum met de bijzondere entree (foto links) herdenkt deze revolutionaire dichter, toneelschrijver en schilder. Voor meer informatie State Museum of V.V. Mayakovsky.

Anton Pavlovitsj Tsjechov

(Taganrog,1860 – Badenweiler, 1904) ging in1879 naar Moskou om daar geneeskunde te studeren. Binnen twee jaar schreef hij al "Ik zal voor altijd een Moskoviet zijn", zegt Michel Krielaars, en ook verwijst hij naar de redelijk goed bewaard gebleven buurt rond Troebnajaplein, waar Tsechov eindeloos veel rondhing. Zoveel dat de Gratsjovka in 1944 werd omgedoopt in Tsjechovstraat.
Natuurlijk is er ook een Tsjechovmuseum in Moskou. Het is gevestigd in het enige van zijn woonhuizen dat de geschiedenis heeft overleefd, The house-museum of Anton Chekhov.
Helaas dwong Tsechovs ziekte (tbc) hem te verhuizen naar een ander klimaat. Hij kocht een huis op Jalta, waar hij het leven natuurlijk dodelijk saai vond.

En dan zijn er nog het Gorky Memorial Museum, ter nagedachtenis aan Maxim Gorki (1868-1936), ook wel Gorky House Museum genoemd, al was het maar om zijn ongeëvenaarde architectuur (foto rechts het trappenhuis). En het museum ter ere van Nikolaj Gogol. Deze schrijver is sinds kort weer voorwerp van getouwtrek tussen Oekraïne (waar hij geboren werd) en Rusland, want ja, van wie is Gogol? Moskou (waar hij gestorven is) heeft inmiddels een mooi museum aan hem gewijd, gevestigd in het huis waar de schrijver zijn laatste vier levensjaren doorbracht. Voor meer informatie: Gogol House.

Op verschillende plekken in Rusland is de voorbereiding al begonnen om in 2018 stil te staan bij de honderdste geboortedag van Nobelprijswinnaar (1970) Aleksandr Solzjenitsyn(1918- 2008), wereldberoemd geworden met zijn ooggetuigenverslag van de gruwelijke Sovjet dwangarbeidkampen De Goelag Archipel.
Nu hoopt men in Moskou een museum te openen in het appartement waar hij woonde toen hij in 1974 werd gearresteerd en Rusland uitgezet (adres: 12 Tversakaia straat). Onder Gorbatsjov werd hij gerehabiliteerd en kon hij terugkeren.
In zijn geboorteplaats Kislovodsk is overigens al een museum.

Begraafplaats

Tsjechov ligt, met vele andere beroemde Moskovieten begraven op de begraafplaats van het Novodevitsjiklooster (vijf minuten lopen vanaf Metrostation Sportivnaja). Het klooster is ommuurd en heeft een hoofdingang met klokkentoren. Binnen zijn er diverse gebouwen en de kathedraal. Op de bijbehorende begraafplaats liggen vele beroemdheden begraven, onder wie dus Tsjechov, maar ook Gogol, Majakovski en Poesjkin.

Peredelkino

Op 20 km ten zuidwesten van het Kremlin ligt het schrijversdorp Peredelkino, nu een voorstad van Moskou. Het werd ooit gesticht door Stalin als woonoord voor dichters en schrijvers.
Zo stond er het zomerhuis (datsja, foto rechts) van Nobelprijswinnaar Boris Pasternak (1890-1960), die er zijn laatste levensjaren doorbracht en er zijn beroemde roman Dokter Zijvago schreef. Het huis is nu gerestaureerd en de kamers zijn in de originele staat teruggebracht. Hetzelfde geldt voor het huis van Korney Chukovsky.
Een bezoek aan het museum is heel goed te combineren met een bezoek aan het idyllisch gelegen kerkhof in de buurt, waar Pasternak in de nabijheid van een fraaie kerk is begraven.

Laatst gewijzigd: 27-03-2017